Samsun Büyükşehir Belediyesi Hizmet Binası, Kültür Merkezi ve Cami

Bağlaç: Millet Bahçesi ile Kıyı Arasında Kamusal Omurga

Kentler, farklı dönemlerde oluşmuş fiziksel katmanların, toplumsal ilişkilerin ve ortak yaşam pratiklerinin bir araya gelmesiyle gelişir. Samsun Büyükşehir Belediyesi Hizmet Binası, Kültür Merkezi ve Cami için geliştirilen öneri; dönüşüm sürecindeki bu kent parçasını, yeni yapıların yerleşeceği bir alan olarak değil, Samsun’un gelecekteki kamusal yaşamını şekillendirecek ilişkisel bir odak olarak ele almaktadır.

Yarışma alanı; Millet Bahçesi’nin oluşturduğu güçlü yeşil sistem, kıyı hattının kamusal potansiyeli, tramvay güzergâhı, Atatürk Bulvarı, 100. Yıl Bulvarı, viyadükler ve Gülsan Sanayi Sitesi’nin üretim hafızasının kesişiminde yer almaktadır. Bu çok katmanlı yapı, alanın kent içerisindeki konumunu belirleyen temel girdileri oluşturmaktadır.

Önerinin temel yaklaşımı, bu farklı kentsel katmanları ortak bir kamusal sistem içerisinde ilişkilendiren Bağlaç kavramı üzerine kuruludur. Bağlaç; kent ile yapı, peyzaj ile mimari, geçmiş ile gelecek ve farklı kullanıcı grupları arasında süreklilik oluşturan mekânsal bir kurgu olarak ele alınmıştır.

Bu yaklaşımın mekânsal karşılığı olan Arkad, önerinin ana omurgasını oluşturmaktadır. Arkad; belediye hizmet binası, kültür merkezi, cami ve açık alanları bir araya getiren, kamusal hareketleri yönlendiren ve farklı kullanım senaryolarını destekleyen bir kentsel altyapı olarak tasarlanmıştır.

Arkad boyunca oluşan meydanlar, avlular, yeşil alanlar ve ara mekânlar, önerinin kamusal karakterini belirleyen temel bileşenlerdir. Bu alanlar; gündelik kent hareketleri, kültürel etkinlikler, törenler, dinlenme ve karşılaşma pratiklerinin gerçekleştiği ortak yaşam alanları olarak çalışmaktadır.

Önerinin kentsel organizasyonu, yapıların tekil nesneler olarak algılanmasından çok, aralarındaki ilişkilerin tasarımın temelini oluşturması üzerine kuruludur. Belediye hizmet binası, kültür merkezi ve cami; farklı işlevsel karakterlere sahip olmalarına rağmen ortak bir kamusal zemin üzerinde bir araya gelmektedir.

Belediye hizmet binası, kurum ile kentli arasındaki ilişkinin açık, erişilebilir ve temsil gücü yüksek biçimde kurulacağı bir kamusal yüz oluşturur. Kültür merkezi; üretim, paylaşım, sergileme ve karşılaşma pratiklerini destekleyen esnek bir kültürel ortam olarak çalışır. Cami ise avlu, son cemaat alanı ve ibadet mekânı ilişkisiyle sakinlik, topluluk ve manevi yoğunluk üreten bir kamusal odak olarak ele alınmıştır.

Bu üç farklı karakter, Arkad ve çevresindeki açık alan sistemi aracılığıyla birbirleriyle ilişki kurmaktadır. Yapılar arasındaki boşluklar; kent yaşamının devam ettiği, farklı kullanıcı gruplarını bir araya getiren ve zaman içerisinde farklı kullanımlara uyum sağlayabilen ortak mekânlara dönüşmektedir.

Millet Bahçesi ile kıyı arasındaki ilişki, önerinin temel kentsel kararlarından biridir. Alanın kuzey ve güney yönündeki güçlü kentsel odakları arasında kurulacak süreklilik; peyzaj sistemi, yaya hareketleri ve kamusal mekân organizasyonu aracılığıyla yeniden tanımlanmaktadır.

Bu doğrultuda Arkad, Millet Bahçesi yönünden başlayan yeşil ve kamusal sürekliliği yapı grubunun içine taşıyan, kıyıya doğru yönlenen bir omurga olarak çalışmaktadır. Kıyı yönelimi; görüş aksları, açık alan düzenlemeleri ve kamusal kullanım noktalarıyla desteklenerek kentlinin denizle kurduğu ilişkinin güçlendirilmesi hedeflenmektedir.

Viyadükler ve ulaşım altyapıları, alanın mevcut kentsel karakterini belirleyen önemli veriler olarak değerlendirilmiştir. Bu altyapıların oluşturduğu sert sınırlar; peyzaj sürekliliği, yaya bağlantıları ve geçirgen zemin kararlarıyla yeniden ele alınarak kent ile öneri alanı arasında daha güçlü bir ilişki kurulmaktadır.

Önerinin mimari dili, yoğun ve farklılaşan yapı programını ortak bir bütün içerisinde bir araya getiren tekrar ve ritim ilkesi üzerine kuruludur. Bu yaklaşım, alanın geçmiş üretim karakteriyle ilişki kuran çağdaş bir mimari ifade geliştirmektedir.

Gülsan Sanayi Sitesi’nin modüler üretim düzeni, tekrarlanan strüktürel sistemleri ve endüstriyel mekân karakteri; öneride taşıyıcı sistem, cephe düzeni ve Arkad boyunca devam eden mimari ritim aracılığıyla yeniden yorumlanmaktadır.

Tekrar, öneride düzen kuran ve farklı işlevleri ortak bir mimari dil içinde bütünleştiren temel tasarım araçlarından biridir. Kolon aralıkları, cephe modülleri, gölgeleme elemanları ve dolaşım aksları aynı yapısal mantık içerisinde birleşerek süreklilik gösteren bir mimari karakter oluşturmaktadır.

Önerinin temel hedefi, Samsun’un dönüşen bu bölgesinde kent, peyzaj ve yapı ilişkilerini yeniden kuran, erişilebilir ve uzun ömürlü bir kamusal merkez oluşturmaktır. Bağlaç; Millet Bahçesi ile kıyı arasında kurulan kamusal sürekliliği, Arkadın mekânsal organizasyon gücünü ve yapıların ortak yaşam alanlarıyla kurduğu ilişkiyi bir araya getiren ana tasarım yaklaşımıdır. Bu doğrultuda öneri; farklı kullanıcı gruplarını buluşturan, kamusal yaşamı destekleyen, çevresel performansı yüksek ve Samsun’un dönüşüm sürecinde kalıcı bir kentsel değer oluşturmayı hedefleyen yeni bir kent parçası olarak şekillenmektedir.